Nieuw

Blog

Home / Management  / Brave new world: Werken in het 2.0 tijdperk – deel 1

Lees hier deel 2

Ooit las ik een boek van Tonke Dragt over de planeet Venus. Het boek ging over de wetenschapper Edu die naar de planeet Venus reist om daar onderzoek te doen. Eenmaal daar legt hij contact met de bewoners van Venus. De wezens blijken met elkaar te communiceren door gedachten te lezen. Een concept dat mij als kind grenzeloos fascineerde. Avond aan avond dacht ik na over hoe de wereld eruit zou zien als ik de gedachten van anderen kon lezen en de anderen die van mij.

mindereader

Net iets meer dan 20 jaar later is die gedachte niet langer puur theoretisch. Niet omdat ik bij mezelf lang verborgen telepathische talenten heb ontdekt. Maar omdat het internet het mogelijk heeft gemaakt voor haar gebruikers om de gedachten van anderen te kennen. Via blogs en allerlei andere social media liggen de gedachten van internetters voor het oprapen. Maar mensen zijn nooit alleen maar internetter. Mensen zijn naast weblogger of Twitteraar ook man of vrouw, moeder of vader, werknemer of werkgever, vriendin of vriend, hockeyer of korfballer, ondernemer of loonslaaf.

Onrust

Maar eerst even terug naar dat boek van Tonke Dragt. Al peinzend over die toen nog niet-bestaande wereld en de implicaties die het met zich meebracht kon ik enige onrust niet onderdrukken. Al mijn gedachten te lezen voor een ieder die in mijn buurt was.

Het is alweer enige tijd geleden dat ik het boek las, maar ik kan me volgens mij herinneren dat een aantal van de spelers in het boek krankzinnig werden van de naaktheid die hun leesbare gedachten met zich meebracht. Toen al had ik er zo mijn ideeën over. En nu toen ik er laatst over nadacht moest ik concluderen dat die ideeën eigenlijk niet zijn veranderd.

Controle

Communiceren in alle naaktheid vraagt een aanpassing van de mens. Wanneer we onder normale omstandigheden met elkaar communiceren zijn we gewend om vooral veel niet te zeggen. Om taal te gebruiken om zo onduidelijk mogelijk te zijn voor de ander en vooral bezig te zijn met de boodschap zo duidelijk mogelijk over te brengen voor onszelf.

Met andere woorden; we proberen controle uit te oefenen over de boodschap die we uitzenden. En in een wereld waarin onze gedachten alleen de onze zijn en we die alleen delen wanneer wij daarvoor kiezen, is dat op zich prima.

Controle kwijt

Maar in deze wereld van 2.0, blogging en continue digitale gedachtewisseling kunnen we onze boodschap niet meer zo controleren als we voorheen deden. Waneer je Twittert heb je het niet alleen tegen de mensen die jou volgen. Je hebt het in principe tegen de hele wereld.

En je zegt het niet alleen nu. Zoals een gedachte zich continue kan opdringen in je hoofd, blijft je Tweet staan en kunnen mensen middels zoekmachines daar toegang toe verkrijgen.

Grenzen vervagen

Nu kan je daar natuurlijk op reageren door geen gedachten meer te delen op het web. Alles afgesloten, anoniem of in elk geval een (groot) deel. De vraag is of dat haalbaar is en misschien zelfs of dat wenselijk is. Het internet is inmiddels een integraal onderdeel van het leven van veel mensen (in elk geval in Nederland).

De grens tussen on- en offline vervaagt steeds meer. Waar de trend vroeger was om anoniem deel te nemen aan het internet, is dat aan het veranderen naar een online wereld waarin mensen gewoon weer zichzelf en geen persona zijn (althans niet méér een persona dan ze offline zijn). Het is niet voor niets dat online branding, identity management etc. steeds populairder worden. Het anonimiseren van je online leven is voor veel mensen moeilijk te handhaven en staat gelijk aan het leiden van een soort dubbelbestaan.

Nee, volgens mij moeten we de rol van het internet in het dagelijkse bestaan gewoon accepteren. Tegelijkertijd moeten we ons realiseren dat we communicatie voor een deel moeten herevalueren.

Niet grenzeloos

Maar wat is die herevaluatie dan? Enerzijds moeten we onszelf leren begrenzen. Ja, we zijn naakter dan voorheen, maar dat neemt niet weg dat we ook binnen onze naaktheid gêne kunnen voelen. Oftewel: naakt betekent niet grenzeloos. We zullen moeten leren omgaan met het idee dat anderen in ons hoofd kunnen kijken en dat zonder dat we het expliciet weten en zonder dat ze dat kenbaar maken ook gewoon doen.

We zullen ons dus met andere woorden moeten realiseren dat mensen ons “horen” hoewel we niet met ze praten. En dat de zaken die we “zeggen” op elk willekeurig moment – contextloos bij die anderen binnen kunnen komen. We zullen rekening moeten houden met de oneindigheid van de informatie op het net en de minimale controle die we hebben op hoe mensen het tot zich nemen.En met dat in het achterhoofd moeten we onszelf regels opleggen.

Verbieden is zinloos

Anderzijds is er de ander. De werkgever, de vriendin, de mensen van de hobbyclub of soms zal jijzelf de ander zijn. Maar laten we hier uitgaan van de werkgever. De zakelijke component in je leven. De enige die een poging zal wagen (als hij dat al doet) om je het delen van je gedachten te verbieden middels regelgeving. Anderzijds is er dus die werkgever. Zijn eerste reactie is vaak een verbod. Een Pavlovreactie: hij is de controle kwijt en het eerste middel waar hij naar grijpt om die terug te krijgen is het ver- of gebod.

Maar dat werkt niet. De deur is opengezet en dicht zal hij niet meer gaan. Hij zal zich moeten realiseren dat dit de nieuwe wereld is en dat hoe hard hij er ook tegen vecht, hij uiteindelijk het onderspit zal delven. Een beter idee voor die werkgever is om zijn werknemer te helpen om dat delen van zijn gedachten in goede banen te leiden. Richtlijnen op te stellen in plaats van verboden die de werknemer kan toepassen zodat het risico op feitelijke negatieve gevolgen minder groot wordt.

Ik zeg “feitelijk” omdat het niet leuk vinden van iets een gevolg is waar je in elke situatie risico op loopt. Feitelijk betekent aantoonbare negatieve gevolgen. Smaad, het delen van vertrouwelijke informatie, gevolgen voor de samenwerking tussen collega’s: aantoonbaar en concreet dus.

Een nieuwe wereld, met nieuwe regels, nieuwe omgangsnormen en in sommige gevallen nieuwe problemen, die een nieuwe oplossing vragen. Maar ook een wereld die niet tegen te houden is. Een nieuwe houding vinden is nodig, vasthouden aan de oude tijdverspilling.

Lees hier deel 2

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.